Ateşbaz Veli Hazretleri: Mutfağın sırrı

Beden doğası gereği süreklilik isteyen bir emanettir. Acıkınca yemek, yorulunca uyku, hava durumuna göre de giyinmek ister. Bedenin isteklerine cevap verirken mide gibi kalbi de ruhu da doyuma ulaştırmak gerekir. Kalbimizin ve ruhumuzun doyum yaşayacağı içsel huzurun peşinden gideriz. Kalıcı olanlarla muhabbetimiz derinleştikçe köklerimize yani geldiğimiz yuvayla bağlantımız daha sağlam olur. Bu bağlantıyı kuran birçok yol vardır. Mevlevilik ise bu yollardan biridir. Kalpleri ve bedenleri ruhsal doyuma ulaştırıp, Mevleviliğin temellerini atıp senelerce hizmet eden, canları manevi olarak pişmesine vesile olan hak dostundan bahsedeceğiz; Ateşbaz Veli Hazretleri…

Kadim geleneklerimizde mutfak, sadece yemek pişen bir yer değil; bedensel açlığın manevi bir doyuma dönüştüğü bir “tekâmül ocağıdır." Bu tekâmül ocağının olmazsa olmaz şartı “edeptir”. Ateşbaz Veli Hazretleri’nin türbesinde yazan yazı gibi “Edeple gelen lütufta gider.” Mutfakta edebi öğrenen lütufla yolculuğuna devam eder. Mevlevilikte ve birçok dergahta ateşte yemekler pişerken bu yola talip olan canlar; kendi fazlalıklarını, aşırıya kaçan yerlerini fark edip ocakta yavaş yavaş benliklerini eritiyordu. Eksik olan yerlerini de her gün incilerle işliyordu.

Ateşbaz Veli Hazretleri’nin türbesine giriş yaptığımda türbenin evin bahçesinde olması dikkatimi çeken ilk detay oldu. Evin sahipleri nesilden nesile türbedarlık yaptığını ve yaklaşık 50 yıl boyunca Fatma hanımın türbedar olduğunu öğrenince şaşkınlığımı gizleyemedim. Fatma hanımın vefatından sonra türbedarlığı kızı devam ettirmekteymiş . Fatma hanımın gösterdiği; sadakati, azmi ve sebati özellikle dikkatimi çekti. Ateşbaz Veli Hazretleri’nin Mevlânâ’ ya yaptığı yol arkadaşlığını hatırlattı. Horosan'dan Konya’ya gelene kadar birlikte yol alan aile Mevlânâ’nın her halini, bu yolcukluktaki dönüşümünü destekleyip düşüncesel olarak da yanında olmuştur. Mevlevilik oluşurken mutfakta oluşan sistemi Ateşbaz Veli Hazretleri bizzat kendi kurmuştur. Mutfağına gelen her canla özellikle kendi ilgilenmiştir.

“Bir kimsede tefekkür varsa o kimse için her şeyde ibret vardır.” (Ateşbaz Veli Hazretleri)

Mutfağa giren bir malzeme nasıl ki farklı aşamalardan geçip ateşle buluşup dönüşüyorsa, insan da bedeniyle zihniyle kalbiyle birçok aşamadan geçiyor. Hiç ummadığı bir anda çoğalırken sonrasında beklemesi gerektiğinin farkına varıyor. Öyle bir zaman geliyor ki azalıyor ansızın, vazgeçip farklı bir yola giriyor. Seviyor, seviliyor, kızıyor, şaşırıyor, üzülüyor derken biriktirdiğini görüyor, sonra bırakmayı öğreniyor. Her şeyi biliyorum önlem aldım derken; ansızın çıkan rüzgarla dağılıyor, yağmurla ıslanıyor, hiç hesapta yokken çamura giriyor. Hayatta mutfak gibi, her şey yolundayken çürük çıkan malzeme, elini uzattığın baharatın olmayışı, yoğurdun ekşimesi gibi…

Mutfakta pişmeye gönül veren can, teslim olmayı öğrendiği an mutfak sayfa sayfa sırrını açmaya başlıyor. Sırlar püf noktaları gibidir. Nasıl ki her yemeğin püf noktaları hassas ayarları varsa dünyada yaşarken yapılması gerekenler, uzak durulup mesafe koyulması ya da her gün tüketilmesi gereken listeler vardır. Bu liste maddi olduğu kadar maneviyatı da içerir. Bedenin de ruhun da ihtiyacına cevap vermek gerekir. Bize maddi ve manevi tariflerini miras bırakan Ateşbaz Veli Hazretleri’nin tek isteği, sanırım ateşin sönmemesi. Manevi ocağın ateşi bizim evlerimizde yanmaya devam edip, kadim mirasın tariflerini sofralarımızda ailemiz ve sevdiklerimizle birlikte paylaşıp çoğalabilmek. Geleneğin yaşanması ve elimizden geldiğince sürdürebilme becerisi kazanıp aktarmayı sağlamak. Sekiz asırdır ocağın ateşi bir şekilde devam etmekte harlı bir şekilde sürekli yanan halini de yaşamış ocak köz olup sakin halini de... Ateş doğru ve yerinde kullanıldığında yanmaya hep devam edecek. Ocak hep var olacak. Manevi ocaklarımızın ateşi bizi hep ısıtsın ve evlerimizde hep var olsun. Keyifli hafta sonları dilerim.