İlişkilerde asıl sorun: Anlamak istememek

İlişkiler artık bir sabır sanatı olmaktan çıktı, bir tahammülsüzlük yarışına dönüştü. Kim daha hızlı kırılacak, kim daha sert cevap verecek, kim daha fazla incitecek… Sanki görünmez bir rekabetin içindeyiz. Oysa ilişkinin özü, yarışmak değil anlamaktır. Ne var ki bugün insanlar anlamak yerine hüküm vermeyi, dinlemek yerine konuşmayı, empati kurmak yerine ego yarıştırmayı tercih ediyor.

Sorunun temelinde iletişimsizlik değil, anlamaya niyet etmemek yatıyor. Çünkü anlamak emek ister. Dinlemeyi, susmayı, bazen geri adım atmayı gerektirir. Ama modern insan için bunlar zayıflık göstergesi sayılıyor. Herkes haklı, herkes mağdur, herkes kırgın… Ama kimse karşısındakinin ne yaşadığını gerçekten merak etmiyor.

İlişkilerde saygı, eskiden temel bir değerdi; bugün ise çoğu zaman şartlara bağlı bir lükse dönüştü. İnsanlar artık “saygı duyulacak kişi” arıyor, oysa saygı bir karakter meselesidir. Karşındakinin hatası, senin seviyeni düşürmenin bahanesi olamaz. Ama ne yazık ki insanlar, karşılarındaki kişi sınırı aştığında kendilerini tamamen kontrolsüz bir alana bırakıyor. Hakaret, küçümseme, alay… Bunlar artık sıradan tepkiler haline geldi.

Asıl problem ise “haddini bilmek” kavramının yok olmasıdır. Herkes her konuda konuşma hakkını kendinde görüyor. Herkes karşısındakinin sınırlarını ihlal etmeyi özgürlük sanıyor. Oysa özgürlük, başkasının alanına saygı duyabildiğin noktada başlar. Haddini aşan bir insan, sadece karşısındakini değil, kendi karakterini de küçültür.

Bugünün ilişkilerinde en büyük eksiklik, özeleştiri yoksunluğudur. İnsanlar sürekli karşı tarafın yanlışlarını büyütürken, kendi hatalarını görmezden geliyor. Oysa sağlıklı bir ilişki, iki tarafın da kendine ayna tutabilmesiyle mümkündür. “Ben nerede yanlış yaptım?” sorusunu sormayan birinin, karşısındakinden anlayış beklemesi büyük bir çelişkidir.

Bir diğer çarpıcı gerçek ise şudur: İnsanlar artık kırılmaktan değil, kırmaktan korkmuyor. Bu da ilişkilerin en tehlikeli noktasıdır. Çünkü kırılmak bir sonuçtur, ama kırmak bir tercihtir. Ve bu tercih sürekli hale geldiğinde, geriye ne güven kalır ne de saygı.

İlişkilerin bu hale gelmesinde sosyal medya kültürünün de payı büyük. Herkesin her an görünür olduğu, herkesin fikir beyan ettiği bir ortamda insanlar kendilerini merkez zannetmeye başladı. Bu da tahammülsüzlüğü besledi. Çünkü kendi fikrine aşık olan biri, karşısındakini dinlemeyi gereksiz görür.

Sonuç olarak; ilişkilerdeki bozulma bir tesadüf değil, bilinçli ya da bilinçsiz yapılan hataların birikimidir. Anlamayan, dinlemeyen, saygı duymayan ve sınır tanımayan insanların kurduğu ilişkiler, eninde sonunda yıkılmaya mahkûmdur. Çünkü sağlam bir ilişkinin temeli sevgi değil, saygıdır. Saygının olmadığı yerde sevgi de uzun süre yaşayamaz.

Belki de artık şu soruyu sormanın zamanı geldi:

Biz gerçekten anlaşılmak mı istiyoruz, yoksa sadece haklı çıkmak mı?