"Âheste çek kürekleri, mehtâb uyanmasın,
Bir âlemi hayâle dalan âb uyanmasın."
Çok derin anlamlar içeren bu şiiri şarkı olarak da dinleriz, herkes kendi anlam katmanında anlar dizeleri… Kürek mehtap âb ne demek, neyi çağrıştırır, neyi hatırlatır?
"Şiirin manası şairin karnındadır " diye bir söz vardır, söz uçar okuyanların dünyasında yeni manalar oluşturur, gönül karnına göre dalgalanma yapar.
Kimi zahir manasında kalır kimi batın derinliklere iner sonra tekrar zahire çıkar, bütüncül anlamı yakalar.
Gecede seherde öyle sessiz ol ki gökteki mehtap, hayâle dalmış su, deniz uyanmasın. Hikmet yağmurların sağanak gibi yağdığı zamandır seher, o vakitte uyanmak özveridir, samimiyettir, rahatını bozmak uykunu bölmek, istirahatini terk etmek katıksız bir haldir, riya karışamaz o vakte. Onun için kimsenin duymaması gerekir mehtâb suyun bile…
Görene gündüz ayrı bir güzeldir gece ayrı bir güzel, görmeyene bahar ne yapsın nehar ne yapsın! Güzellik sadece karşı cinse hapsedilmeyecek kadar yücedir, ulvi vecdi yakalayanlar seher sessizliğinde doyumsuz güzelliklere erişir, öyle ki…
"Âğuş'u nev-bahâr'da, hâbîdedir cihân;
Sürsün sabâh-ı haşr'e kadar, hâb uyanmasın."
Dedirtir, sabah haşrine kadar sürsün bu hal istenir, uyanılmak istenilmez bu uyanıklıktan... Gönül ve ruh âlemi çağlayandadır zira, ses bozar bu sukuti çağlayanı…
"Dursun bu mûsikî-i semâvî içinde sâz,
Leyl-i tarâb'da bir dahî mızrâb uyanmasın."
Öyle ki sâz da mızrap da sussun, uyanmasın!
"Ey gül, sükûtâ varmayı emr-eyle bülbüle,
Gülşen'de mest-ü zevk olan ahbâb uyanmasın."
Gül bile bülbüle susmayı emreylesin; ruhun geldiği mekansızlıkta sesten önce "Sükut" vardı; hasret aşk buna, yeniden O'na kavuşmaya...
Onu için uyanmaya değmez der Yahya Kemal.
Uyandık da ne oldu, güya her şeyden haberimiz var, parmak ucu dokunuşla dünya avuçlarımızın içinde, O'ndan uzak olduktan sonra ne anlamı var?
Fitne füzeleri mehtabı suyu baharı neharı unutturdu, kazanma ve hükmetme hırsı dirilişi seyretme demi şu günleri boşa geçirtiyor, etrafımıza bir baksak ölülerin dirildiğini görürüz, nasıl göreceğiz ki biz ölüyüz!
Son sözü yine Yahya Kemal söylesin belki bir dirilme emaresi görülür vesselam.
Değmez Kemâl, uyanmaya ikmâl-i ömr içün,
Varsın bu uykudan dil-i bîtâb uyanmasın.