Bursa'da ödülle taçlanan 680 yıllık mirasın son emektarı
Bursa’nın Osmangazi ilçesi Muradiye Mahallesi’nde, Osmanlı’dan günümüze uzanan devdâhlık sanatı, 60 yaşındaki usta Ertuğrul Şengünalp’in emeğiyle yaşatılıyor. Çocuk yaşta başladığı mesleğini 53 yıldır sürdüren Şengünalp, her gün kilometrelerce koşarak ipek iplik üretiyor.
İNSAN GÜCÜYLE İPEKTEN İPLİĞE DÖNÜŞÜM
Devdâhlık, ham ipeğin tamamen insan gücüyle ipliğe dönüştürüldüğü nadir el sanatlarından biri olarak biliniyor. Şengünalp, mesleğin zorluğunu şu sözlerle anlatıyor:
"Bu sanat dev gibi güçlü insanların, dahta koşar gibi sürekli hareket ederek üretim yaptığı bir iştir. Günde 15 ila 20 kilometre koşmadan iplik üretmek mümkün değil."
7 yaşında babasının yanında çırak olarak başladığı sanatla ilgili anılarını paylaşan Şengünalp, "Boyum tezgaha yetmiyordu. Altıma gazoz kasaları koyup tezgâhın başına geçtim. Babam ‘Hadi oğlum’ dedi ve bu sanatın içine soktu" ifadelerini kullandı.
GÜNDE SAATLERCE DEVAM EDEN ÜRETİM SÜRECİ
Şengünalp, tezgâh üzerinde bulunan 24 kancaya bağlanan iplikleri saatlerce koşarak işliyor. Yaklaşık 700 gram iplik elde etmek için günde en az 6 saat durmaksızın çalışıyor. Üretim süreci yalnızca koşmakla sınırlı değil; iplikler hafta sonları zeytinyağlı sabunlarla kazanlarda kaynatılarak doğal rengine kavuşuyor. Bu süreçte ipliklerin yüzde 25-30’u fire veriyor ve daha sonra 320 farklı renkten oluşan özel kartelaya göre boyanıyor.
Şengünalp’in ürettiği iplikler, halk eğitim merkezleri, olgunlaşma enstitüleri ve el sanatlarıyla uğraşan ustalar tarafından kullanılıyor. Teknolojinin gelişmesine rağmen, iplikler hala yurt dışından da talep görüyor. Özellikle Japonya’daki geleneksel el sanatlarında kullanılan iplikler, emeğin sınır tanımadığını gösteriyor.
YAŞAYAN İNSAN HAZİNELERİ ÖDÜLÜ İLE TAÇLANAN EMEK
Kültür ve Turizm Bakanlığı sanatçısı olarak 12 yıldır çeşitli festival ve fuarlarda Bursa’yı temsil eden Şengünalp, “Yaşayan İnsan Hazineleri” ödülünü Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın elinden aldı. Ödül töreniyle ilgili duygularını paylaşan usta, “Bu ödülü ben almadım; Bursa aldı. Bursa ipekçiliği kazandı” dedi.
DEVDÂHLIK SANATININ GELECEĞİ İÇİN DESTEK ÇAĞRISI
Şengünalp, 680 yıllık devdâhlık mirasının yaşaması için belediyeler ve kamu kurumlarından destek beklediğini belirterek, "Ben bıraktığımda bu sanatı sürdürecek kimse yok. Destek olmazsa 680 yıllık bir miras benimle birlikte yok olacak." dedi.
Osmangazi Belediye Başkanı Erkan Aydın’ı ziyaret ederek teşekkür eden Şengünalp, sanatın Bursa için önemine dikkat çekti ve "Beni asıl mutlu eden, bu değerin fark edilmesi. Bu sanatın yaşaması Bursa için çok önemli." ifadelerini kullandı.
Web.tv
