Tezhip ve minyatür yeniden canlanacak

Nagihan ER-Afra AKBALIK

Osmangazi Belediyesi'nin restoresiyle geri kazandırılan, tarihi sanat köprüsü olan Irgandı Köprüsü, içerisindeki çarşıyı andıran havasıyla yerli halkın ve turistlerin ilgisini koruyor. Geleneksel el sanatlarının canlı tutulması için çabalayan atölyeler de, köprüdeki yerlerinde halkı bekliyor. Osmangazi ve Yıldırım ilçelerini birbirine bağlayan, dünyadaki dört tarihi sanat köprüsünden en eskisi olan Irgandı Köprüsü'nde, çeşitli geleneksel el sanatları atölyeleri bulunmaktadır. Tezhip, minyatür, hat, çini ve ebru gibi sanatları bünyesinde toplayan bu nitelikli köprü, köklü bir geçmişe sahiptir. Köprüdeki atölyelerde verilen eğitimler, Bursalılar için de büyük bir avantaj oluşturmaktadır. Osmanlı döneminden günümüze miras kalan tezhip ve minyatür sanatı son dönemde popülerliğini kaybediyor. Bu önemli sanatlar hakkında Füruğ Atölyesi sahibi Zeynep Daşpınar'dan bilgi aldık.

-Merhabalar... Tezhip ve minyatür sanatı nedir? Bize kısaca bahseder misiniz?

Tezhip isminin kökü, "zehep" yani "altınlama" anlamındadır. Adından da anlaşılacağı üzere tezhip sanatı, altın veya yaldız kullanılarak güzel eserlerin oluşturulduğu bir sanattır. Bunun yanında minyatür sanatı da, İslam dünyasında resim denilince akla gelen ilk şeydir.

-Tezhip ve minyatür sanatına günümüzde ilgi nasıl?

Osmanlı'dan bu yana yaşatılmaya çalışılan bu geleneksel sanatlarımız, görmesi gerektiği ilgiyi ne yazık ki göremiyor. Özellikle akademik anlamda, güzel sanatlar fakültemizin bulunduğu bir üniversiteye sahipken, geleneksel sanatlara bu alanda yer vermemiş olmamız, Bursa gibi, köklü tarihe sahip bir şehir için büyük eksikliktir. Bu eksikliğin kapatılması için çabalayan sanata gönül vermiş kişiler de, farklı yollardan halka ulaşmayı hedefliyor. BUSMEK ve özel kurslarda yer alan geleneksel el sanatları eğitimleri, Bursalılar için iyi bir uğraş alanı olabileceği gibi, tarihi sanat çeşitliliğimizin sürdürülebilmesi açısından önemli bir yere sahip.

-Bize atölyenizden ve çalışmalarınızdan bahseder misiniz?

2004 yılından beri Irgandı Köprüsü'nde kendi halimde kendimi geliştirerek çalışmalarıma devam ediyorum. Her gün yeni bir şey öğrenmek bu sanatın doğasında var. Ben de kendimi şu an profesyonel olarak görmüyorum. Birçok denemelerim mevcut. Tezhip ve minyatürü iç içe geçiren çalışmalar yapmak istiyorum ve bunun için İstanbul'daki hocam, Esra Karaduman ile bir yola çıkacağız. Bu yolda, tezhip ve minyatür sanatına karşı ilgilenenlere özel bir kurs başlatacağız.

-Geleneksel sanatlarımızın daha popüler hale gelmesi için neler yapılmalıdır?

Öncelikle üniversitedeki eksiklik olan geleneksel sanatlarımız yeterince tanıtılmalı. İlgisi, isteği ve yeteneği olanlar için de bir yol çizilmeli. Ben kendi yolumu kendim çizmekle uğraştım ama buraya gelene kadar hep arayış içerisindeydim. Bursa'daki hoca yetersizliğinden dolayı sürekli İstanbul'a yönlendirildim. Gerçekten yoruldum ama şu an kendimi bir yerlerde görebilmek bile yetiyor. Daha da çok yol kat edeceğim.

-Sanat yolculuğunuzda, gelecekle ilgili planlarınız nelerdir?

Büyük hayallerim var. İstanbul'daki hocam Esra Karaduman ile yapacağım çalışmayla, Bursalılar için güzel bir fırsat yaratmaya çalışıyorum. Bu sayede, benim gibi İstanbul'a gitmeyecekler, bir nevi İstanbul onlara gelecek. Gelecek planlarım arasında beni en çok heyecanlandıran da, Bursa'nın minyatürünü yapmak ve kendi eserlerimden bir sergi oluşturmak.

-Açacağınız kurs hakkında bilgi verir misiniz?

Uludağ Üniversitesi, Güzel Sanatlar Fakültesi'ne sahip, fakat geleneksel sanatlarını bünyesinde barındırmayı eksik etmiş. Gelenekseli öğrenmeden modernde ilerleyemeyiz. İstanbul'da insanlar bu işe yöneldiği zaman hoca seçiyorlar. Açılan kurslar iki gün içinde doluyor. Bursa'da ise alternatif olmadığı halde açılan kurslara talep de az. Ben bu işe girerken 10 kişi bulabilmeyi hedeflemiştim. Esra Hoca ile büyük işler yapacak olmanın tatlı heyecanını duyuyorduk. Fakat gelin görün ki yalnızca beş kişi ilgili çıktı. Minyatür ve tezhibin birleşeceği, güzel sanat eserleri çıkarmak en büyük hedeflerimden. 2 Ekim tarihinde, Irgandı Köprüsü'ndeki yerimizde Esra Karaduman Hocamızla beraber eğitimlerimize başlayacağız.

-Tezhip ve minyatür sanatında ustalaşmak için ne gerekiyor?

Ustalaşmak tabi ki yıllar ister; emek ve tecrübe ister. Bunun için gereken sabırla bir yoldayım ve benimle beraber çalışacak arkadaşları da ağırlamaktan büyük zevk duyarım. Var olanı kullanmak değil, var edebilmek gerekir. Nereye nasıl bir çalışma yapılır görebilmek gerekir. Bunların hepsi de zaman içerisinde, yaratıcılığın geliştirilmesi, hayal gücünü kullanımının arttırılmasıyla olur. 10 yıl önceki kendim ve şu anki kendim arasındaki farkları görebiliyorum. Fikir dünyamda büyük gelişme var.