İstilacı balon balıklarına karşı yapay zeka kalkanı

Bursa Teknik Üniversitesi Bilgisayar Mühendisliği Bölümü Öğretim Üyesi Doç. Dr. İzzet Fatih Şentürk’ün yürütücülüğünü üstlendiği "Türkiye Kıyılarındaki İstilacı Balon Balığı Türlerinin Tespiti İçin Unity Perception Tabanlı Sentetik Veri ile Güçlendirilmiş Sim2Real Derin Öğrenme Modelinin Geliştirilmesi" başlıklı proje, TÜBİTAK 1002 Hızlı Destek Programı kapsamına alındı. Projede araştırmacı olarak yüksek lisans öğrencisi Hasan Kalkan görev alıyor.

Çalışma, okyanus ortamından veri toplamanın yüksek maliyetini ve zorluklarını aşmak için sanal veri üretim teknolojisine odaklanıyor.

SANAL SU ALTI DÜNYASI İLE YAPAY ZEKÂ EĞİTİMİ

Proje kapsamında, gerçek deniz görüntülerine ihtiyaç duyulmadan bilgisayar ortamında yapay bir su altı dünyası modelleniyor. Bu dijital alanda, istilacı benekli balon balığının (Lagocephalus sceleratus) farklı açılardan ve değişen dış etkenler altındaki binlerce sentetik görseli üretiliyor.

Geliştirilen derin öğrenme modelinin başarısını artırmak için sanal ortamda şu parametreler simüle ediliyor:

Su altındaki görüş bulanıklığı ve netlik değişimleri

Farklı derinliklerdeki ışık kırılmaları ve açısı

Deniz suyunda asılı duran küçük parçacıklar ve tortular

Bu yöntemle, yapay zekânın gerçek deniz koşullarında karşı karşıya kalacağı zorluklar önceden öğretilerek sistemin doğru teşhis oranı artırılıyor.

İNSANSIZ SU ALTI ARAÇLARINDA KULLANILACAK

Proje çıktısı olarak elde edilecek yapay zekâ modelinin, ilerleyen süreçte insansız su altı araçlarına (İKA) entegre edilmesi planlanıyor. Bu entegrasyon sayesinde:

İstilacı türlerin kıyılardaki yayılımı ve yoğunluk haritası otonom olarak çıkarılabilecek.

Deniz ekosisteminin korunması için yürütülen veri toplama süreçleri hızlanacak.

Türkiye’nin deniz teknolojileri alanındaki yerli ve bilimsel çözüm kapasitesine katkı sağlanacak.

Proje kapsamında elde edilecek iyi uygulama örneklerinin yerinde incelenmesi amacıyla; projeye kaynaklık eden Balıkçı Adem Yılmaz, Kadın Dernek Başkanı Gülten Kovan ve Muhtar Abdullah Hızlı, Avrupa Leylek Köyleri Ağı bünyesinde yer alan Bulgaristan’ın Belozem kasabasına düzenlenecek teknik inceleme gezisine katılacak.

"ÇEVRESEL SORUNLARA BİLİMSEL ÇÖZÜM"

BTÜ Rektörü Prof. Dr. Naci Çağlar, projenin TÜBİTAK tarafından desteklenmesinden memnuniyet duyduklarını ifade etti. Yapay zekâ teknolojilerinin çevre sorunlarının çözümündeki rolüne dikkat çeken Prof. Dr. Çağlar, çalışmanın hem istilacı türlerle mücadeleye katkı sağlayacağını hem de üniversitenin deniz teknolojileri alanındaki araştırma altyapısını güçlendireceğini belirterek proje ekibini tebrik etti.