Bursa'da gölge oyunu mirasını Karagöz ustası Çelikkol anlattı

Karagöz denildiğinde akla çoğu zaman Ramazan eğlenceleri gelse de, Bursa’da bu sanat çok daha derin bir tarihsel kimliğe işaret ediyor. Karagöz ustası Recep Şinasi Çelikkol, gölge oyununun doğuşundan günümüze uzanan serüvenini anlatarak Bursa’nın bu kültürel mirastaki yerini değerlendirdi.

KARAGÖZ’ÜN DOĞUŞU BURSA’YA DAYANIYOR

Çelikkol, Karagöz’ün ortaya çıkışına dair anlatıyı hatırlatarak, Orhan Gazi döneminde Orhan Gazi Camii ve Orhan Külliyesi inşaatında çalışan ustalar arasında bu oyunun doğduğunun rivayet edildiğini söyledi.

Bulundukları yapının da bu tarihsel dönemle bağlantılı olduğunu belirten Çelikkol, “Esas Karagöz Bursa’da başlamış” diyerek kentin bu sanattaki öncü rolüne dikkat çekti. 16. yüzyılda İstanbul’da saray çevresinde önem kazanan gölge oyununun, köken itibarıyla Bursa’ya dayandığını vurguladı.

“KARAGÖZ SADECE RAMAZAN’A AİT DEĞİL”

Gölge oyununun özellikle Ramazan ayında yeniden gündeme gelmesini değerlendiren Çelikkol, bu ilginin dönemsel olmadığını ifade etti.

Karagöz’ün her dönemde hatırlanan ve yaşatılması gereken bir sanat olduğunu belirten usta isim, 1997 yılının Haziran ayında Bursa’da Bursa Karagöz Müzesi’ni açtıklarını hatırlattı. 1995 yılında ustalarıyla birlikte Yunanistan’da bir Karagöz müzesi gördüklerini aktaran Çelikkol, bu deneyimin Bursa’da benzer bir adım atılmasına vesile olduğunu söyledi.

BURSA’DA 10 KARAGÖZ USTASI VAR

Bugün Bursa’da yaklaşık 10 kişinin Karagöz oynattığını belirten Çelikkol, bu isimlerin 7’sini kendisinin yetiştirdiğini dile getirdi. Ancak geleneğin korunması konusunda farklı yaklaşımlar olduğunu vurgulayan Çelikkol, bazı sanatçıların klasik üslubun dışına çıkarak yeni denemeler yaptığını ifade etti.

Kendi anlayışına göre geleneğe tam uygun olmayan örnekler bulunduğunu belirten Çelikkol, buna rağmen başarılı “nev’i icat” çalışmaların da ortaya çıktığını sözlerine ekledi.

“KÖŞE BAŞI” VE “HUZUR” KARAGÖZCÜLERİ

Karagöz’ün kökenine dair Çin iddialarına da değinen Çelikkol, Türklerin geçmişte bu mirasa yeterince sahip çıkmadığını düşündüğünü söyledi.

Karagözcüleri iki gruba ayıran usta sanatçı, “köşe başı Karagözcüleri”nin kahvehanelerde ve halk arasında oyun sergilediğini, “Huzur Karagözcüleri”nin ise saray çevresinde yer aldığını anlattı. Saray çevresinde bulunan sanatçıların daha iyi şartlara sahip olduğunu, halk arasında oyun sergileyenlerin ise daha sınırlı imkânlarla sanatlarını sürdürdüğünü belirtti.

YABANCI ZİYARETÇİLERDEN YOĞUN İLGİ

Gösterilerini eski Aynalı Çarşı’da sürdürdüklerini ifade eden Çelikkol, özellikle Japon ve Alman turistlerin Karagöz’e büyük ilgi gösterdiğini söyledi.

Recep Şinasi Çelikkol’un değerlendirmeleri, gölge oyununun Bursa için yalnızca geçmişe ait bir hatıra olmadığını; tarihsel kökleri güçlü, farklı dönemlerde farklı biçimlerde yaşatılmış ve bugün de ilgi görmeye devam eden bir kültürel değer olduğunu ortaya koyuyor.

Karagöz, Bursa’da sadece bir sahne sanatı değil, kentin hafızasında yaşayan bir miras olmaya devam ediyor.