Spina bifida rehabilitasyonu

Fzt.Başak Arlı 03 Ocak 2021 Pazar, 07:30

Spina bifida, fetal dönemde omurilik ve omurgasının kapanmaması ile ortaya çıkan doğumsal anomalidir. Kas-iskelet ve genitoüriner sistemi etkileyen kompleks bir sendromdur. Sıklığı 1000 de 1-2 dir. Folik asit kullanımın bu sıklığı yaklaşık %70 oranında azaltabilmektedir.

Spina Bifida Nedir?

Embriyonel hayatın ilk haftalarında omurilik ve omurganın kapanma defektidir. Defekt genellikle doğumda sırt ya da bel bölgesinde dıştan bir kesenin varlığı ile fark edilir. Kesede genellikle omurilik ile ilgili yapılar bulunur. Omurilik, sinirlerden meydana gelmiş kapalı bir tüptür. Bu sinirler kaslarınızdaki sinirlere beyninizden gelen emirleri ileterek kasların hareket etmesini sağlar. Bebek, spina bifidalı doğmuşsa omurilik denen bu tüp kapanmamış demektir. Bebek, sırtında bir açıklıkla doğmuştur ve sinirlerinden emirlerin geçmesinde bir güçlük vardır.

Hangi sinirlerin etkileneceği, sırttaki açıklığın bulunduğu yere bağlıdır. Sırttaki açıklık ne kadar yukarıda ise daha çok sayıda sinir etkilenmiş ve daha ağır bir felç durumu var demektir. Bu nedenle spina bifidalı bazı kişiler hiç veya pek az cihaz kullanırken bazıları tekerlekli sandalye kullanma durumunda kalmaktadır.

Spina bifidalı hastaları %85'inden fazlasında hidrosefali de görülür. Hidrosefali, beyin ve omurilikte düzenli olarak dolaşan sıvının bu dolaşımının bozulması sonucu aşırı miktarda artması ve beyin içindeki boşluklarda yüksek basınca yol açmasıdır. Bebeklerde kafa kemikleri henüz tam sertleşmemiş olduğundan baş büyüyerek bu basıncı düşürmeye çalışır. Ancak erken dönemde tedavi edilmez ise beyin hasar görür.

Spina Bifida Hastalığında Risk Faktörleri Nelerdir?

Nöral tüpün normal prenatal gelişimi 16. günde başlar ve 28. günde tamamlanır. Kapanma defektleri bu dönemde oluşur. Yani anne gebe olduğundan haberi olmadan önce defekt oluşmuştur. Vitamin B12 eksikliği Anne yaşı; 40 yaş üstü ve 19 yaş altındaki annelerde sık Genetik Toksik maddelere maruz kalma; özellikle zirai ilaçlara maruz kalma Annenin gebelikte vücut ısısın yüksekliği, gebeliğin ilk trimestrında aşırı sıcaklıktan kaçınmak gerekir. Aşırı kahve tüketimi, özellikle gebelikten önceki bir yıl aşırı kahve tüketimi, ancak kafeinli çayın koruyucu etkisi vardır.

Spina Bifida Rehabilitasyonunda Nelere Dikkat Edilir?

Erken rehabilitasyon mesane ve bağırsak bakımını, kontraktür, kalça çıkığı ve omurga deformitesini önlemeyi, ortezlerle normal yürümeyi ve tekerlekli sandalye kullanımını kapsar. Ailelere erken dönemde bebeğin pozisyonlanması, kucakta tutulması, transferi, kalça ve diz kontraktürü olanlarda eklem hareket açıklığı egzersizleri öğretilir. Rehabilitasyon lezyon düzeyine, çocuğun yaşına, eşlik eden sorunlara göre yapılmalıdır.

Spina Bifida Hastalığında Sık Karşılaşılan Problemler Nelerdir?

Kalça Problemleri ve Tedavisi: Çocuklarda kalça deformiteleri kalça çevresi kasların güçsüzlüğü ve dengesizliğinden kaynaklanır.

Skolyoz Tedavisi: Skolyoz derecesi 50 dereceden az olanlarda oturma dengesini düzeltmek, büyüme sırasında eğimi kontrol etmek, cerrahiyi geciktirmek için spinal ortez ve fonksiyonel güçlendirme egzersizleri verilebilir.

Kırıklar: Alt ekstremitelerde sık görülür. Yürüyen hastalarda sıklıkla düşmeler sonrasında görülür. Yürüyemeyenlerde ise daha çok kemik erimesinden kaynaklanır. Ağrı duyusu olmadığından çok farkedilmeyebilir. Ancak eritem,şişlik, lokal ısı artışı olabilir.

Spina Bifida Hastalığında Yürüme Nasıl Olur?

Spina bifidalı çocuklarda yürüme olasılığı öncelikle lezyon düzeyine, ortopedik deformitelerin şiddetine, bilişsel fonksiyonlarına, cerrahi, motivasyon, obezite ve yaş gibi etmenlere bağlıdır. Uygun destek, cerrahi, rehabilitasyon ve ortezleme ile birçok spina bifidalı çocuk yürüyebilir.