Kurban Bayramı'nda beslenme ve mutfak düzeni

Dyt.Elif Nur KÖPRÜCÜ 04 Ağustos 2020 Salı, 06:30

   Toplumumuz için manevi değeri büyük olan Kurban Bayramı, ikram edilen kavurma ve şerbetli tatlılarla beslenme düzenimizde değişikliklere neden olur. En önemli özelliği kırmızı et tüketimindeki artış ve öğün saatlerindeki artış ve düzenin değişmesidir. Değişen beslenme düzenine karşı tedbir almazsak sindirim güçlüğü, kabızlık, bulantı, mide rahatsızlıkları, kalp çarpıntısı, tansiyon yükselmesi gibi sağlık problemleri ile karşılaşabiliriz. Kurban bayramında özellikle kalp damar hastalığı, diyabet, hipertansiyon, mide rahatsızlığı, bağırsak sendromu gibi sağlık problemi olan bireylerin ve özellikle yaşlıların beslenmelerine dikkat etmeleri gerekir.

SOĞAN VE SUMAK TÜKETİMİNE ÖZEN GÖSTERİN

Vücudumuzun yapıtaşı olan proteinlerin en önemli kaynağı olan etler, yağ, çeşitli protein ve vitaminleri içerirler. C ve E vitamini içermediklerinden etlerin sebzeler ile birlikte pişirilmesi veya sebzeler ile tüketilmesi besin çeşitliliğini arttırması bakımından ve sağlıklı beslenme için gereklidir. Sağlıklı pişirme yöntemlerinden ızgara, haşlama ve fırın metotlarını öneriyor olsak da, kavurma yapacağınız yağ hayvanın kuyruk / iç yağı ise lütfen korkmayın. Aşırıya kaçmadan tüketmeye gayret edip, mutlaka yanında soğan ve sumak ikilisini bulundurmaya gayret edin. Soğan hücrelerinizin oksjijenlenmesini arttıracağı için et tüketiminde olmazsa olmazlar arasındadır, salatalarınızda bol bol kullanmanızı özellikle tavsiye ederim Sumak ise et tüketimi ile bedeninizde artan asit yükünü azaltmada çok etkin bir rol oynar. Dilerseniz soğan salatanıza, dilerseniz kaynatıp çay yada limonata formatında rahatlıkla tüketebilirsiniz.

  Bayram günü kesilen hayvan eti, bekletilmeksizin birkaç saat içinde pişirilerek tüketilir. Ancak yeni kesilmiş hayvanların etlerinde ölüm katılığı denilen sertlik hem pişirmede, hem de sindirimde zorluk yaratır. Şişkinlik, hazımsızlık gibi mide rahatsızlıklarına neden olabileceğinden, bireyler eti 24 saat bekletmeden tüketmemelidir.

  • Etler; kıyma, kuşbaşı gibi küçük parçalara ayrılıp, tek pişirimlik miktarlara bölünüp, buzdolabı poşetlerine koyularak buzdolaplarının buzluk kısmında veya derin dondurucuda saklanmalıdır. Buzdolabında -2 santigrat derecede 1-2 hafta, derin dondurucuda ise -18 santigrat derecede daha uzun sürede saklanabilmektedir.
  • Pişirmek için buzluktan çıkartılan etler, yine buzdolabının alt raflarına indirilerek çözdürülmeli, çözdürülen et hemen pişirilmeli, tekrar dondurulmamalıdır.
  • Et hazırlamada kullanılan kesme tahtalarında çiğ sebze ve meyveleri doğrama işlemi yapılmamalıdır.
  • Etinizi pişirmeden önce marine ederseniz bu DNA bozukluğunu oluşmasını önlemiş olursunuz. Eti pişirmeden önce zeytinyağı, sirke, sarımsak, hardal ve limon suyu içerisinde marine ederek; kanserojen oluşumu azaltabiliriz. Burada önlem tamamen etin yüzeyinin kurumasını önlemekten geçiyor.
  • Etler mangal yapılacaksa; kömürleşecek şekilde kızartılmaması gerekir kömürleşen etler her zaman kanser riski taşır.  Etin ateşe yakın olması B1, B12, folik asit gibi vitaminlerin kaybına yol açmaktadır.

Kurban Dosyası.1- Kesme Tahtasında Kesme

Et hazırlamada kullanılan kesme tahtalarında çapraz kontaminasyon olmaması için çiğ sebze ve meyveleri aynı kesme tahtalarında doğrama işlemi yapılmamalıdır. Çünkü pişmemiş etteki bazı mikroorganizmalar kesme tahtaları ve bıçaklarla diğer besinlere geçerek insan sağlığını tehdit edebilmektedir.

Kurban Dosyası.2- Saklama Koşulları & Etiketleme

Parçalara ayrılmış eti temiz kaplara koyun. Ardından güneş görmeyen serin bir yerde 8-10 saat dinlendirin. Dinlendirmeden pişirilen et hem zor pişecek hem de sindirim sorunlarına sebep olacaktır. Etin sıcaklığı düştükten sonra buzdolabına koymalısınız. Kurbanlık etinin dayanma süresi buzdolabı koşullarında ortalama 3 -4 gündür. Kıyma haline getirilen etler için bu süre 1 -2 gün kadardır. Doğru saklama yöntemlerinin kullanılması ile hem besin öğelerinin kayıpları en aza indirilmiş olacak, hem de mikroorganizmaların çoğalması engellenecektir. Buzluktan çıkarılan etler, alt raflarında çözdürülmeli, çözdürülen et hemen pişirilmeli ve tekrar dondurulmamalıdır.

Eğer eti aldıktan sonra 1-2 gün içinde tüketmeyecekseniz et paketini sarıp derin dondurucuya koyun ve üzerine paketlediğiniz tarihi yazın. Et paketlerinin üzerine yazan saklama talimatlarına uyun. Eğer dolaba ne zaman koyduğunuzu hatırlamıyorsanız eti çöpe atın!

Etlerin Derin Dondurucuda Saklama Süreleri

Çiğ kuzu eti

6-9 ay

Çiğ dana eti

12 ay

Pişmiş et

2-3 ay

Et suları

9 ay

Sucuk

2 ay

Tavuk - hindi

3 ay

Yağlı balıklar

3 ay

Yağsız balıklar

6 ay

Kurban Dosyası.3- Pişirme Tekniği

Hemen pişirmek istediğiniz kısımları ilk olarak yarım saat kadar soğuk suda bekletin. Bekleme sırasında etin kanı suya akacak ve rengi açılacaktır.

 Kurban bayramı süresince yenilen et miktarının yanı sıra etin pişirme tekniğine de dikkat edilmesi gerekmektedir. Yağlı et tüketimi ile birlikte kan yağlarında ve ürik asit düzeyinde artış yaşanabilir. Etin kendi yağı ile pişirilmesini öneriyorum. Izgara veya fırınlanmış olarak tüketilmesi daha rahat bir sindirim sağlar. Aynı zamanda etin ateşe yakın olarak pişirilmesi hem kanserojen faktörlerin oluşumuna, hem de bazı vitaminlerin kaybına yol açar. Mangal yapılacaksa, etler ateşten 15 santimetre uzakta olmalı ve kömürler kor halini aldıktan sonra pişirilme işlemine başlanmalıdır. Etlerin kömürleşmemesine, dış kısmının pişmiş, iç-kısmının çiğ kalmamasına da dikkat edilmelidir.

Ağzınızın tadının bol olduğu sağlık, mutluluk, beraberlik içerisinde geçireceğimiz nice bayramlara..