Gece gölgesi (nightshade) sebzeler nelerdir? Onlara duyarlı olup olmadığınızı nasıl anlarsınız?

Dyt.Elif Nur KÖPRÜCÜ 19 Ocak 2021 Salı, 06:30

Gıda hassasiyetleri, alerjiler, otoimmün hastalıklar, iltihaplı bağırsak hastalığı veya sızdıran bağırsak sendromu ile mücadele eden biriyseniz, patlıcangiller adı verilen bir sebze sınıfının sağlık durumunuza tehdit oluşturma ihtimali vardır. Kendi kendinize "cidden, ne yiyebilirim?" diyor olabilirsiniz.

Bu yazıda öğreneceğiniz gibi, patlıcangiller çoğu insan için tamamen sağlıklıdır, ancak birkaçında buğday veya süt ürünlerine benzer bir tetikleyici görev görebilir ve büyük bağışıklık reaksiyonlarına neden olabilir.

Gece gölgesi ailesindeki her bitkiye gelince, herkesin vücudu benzersiz bir şekilde yanıt verir, ancak çoğu insan için bu sebzeler bir sorun değildir. Risk altındakiler ise genellikle sızdıran bağırsakları, otoimmün hastalıkları veya bağırsakla ilgili diğer hastalıkları olan kişilerdir.

Gece Gölgesi (Nightshade) Sebzeleri Tam Olarak Nedir?

Nightshade sebzeleri, yaklaşık 98 cins ve 2.000'den fazla farklı tür içeren Solanaceae (Solanum dulcamara) bitki ailesinin bir parçasıdır. Aşina olmak isteyeceğiniz başlıca yenilebilir gece gölgesi üyeleri şunlardır:

  • Patates
  • Domates
  • Patlıcan
  • Biberler

Sadece bu kısa listeden, patlıcangiller ailesinde çok çeşitli olduğunu görebilirsiniz. Ortak bir yemek tabağında belirgin olmasa da, patlıcangiller sebzelerin paylaştığı bileşimde bazı temel benzerlikler vardır ve bu tür bir benzerlik, iki maddenin varlığıdır: kalsitriol ve alkaloidler.

Çoğu zaman, alkaloidler, bir nitrojen atomuna sahip bir halka ile moleküler olarak tanımlanır ve bu yapının istisnaları olmasına rağmen amino asitlerden türetilir. Alkaloidler, bitkisel tıbbın en güçlü ve en riskli bileşenleri olarak bilinir.

Gece gölgesi ailesinde dikkat çeken bazı alkaloidler şunlardır:

  • Solanin
  • Kapsaisin
  • Nikotin

Bu arada, tropan alkaloidler (hiyosiyamin gibi), bitkilerin patlıcangiller familyasında da bulunur (ve oldukça tehlikelidir, bu nedenle, Avrasya çok yıllık Atropa belladonna için verilen "ölümcül gece gölgesi" adıdır), ancak bunlar, patlıcangillerdeki sebzelerde olması gerekmez.

1. Solanin (ve Tomatin)

Solanin, glikoalkaloid olarak bilinen bir tür steroid alkaloiddir - bir şekerle birleştirilmiş bir alkaloid. Vücut solanini metabolize etmeye başladığında, şeker ayrılır ve solanidin kalır. Solanidin, patlıcangillerle alınan miktarlarda hemen toksik olmasa da, vücutta depolanabilir ve stres zamanlarında vücudun zararına salınabilir. Solanin esas olarak patateslerde bulunur; bu solaninin domates karşılığı tomatindir.

Her iki steroid alkaloid de klorofile benzer şekilde üretilir, bu da bitkinin yeşil kısımlarında daha konsantre miktarlarda olacağı anlamına gelir. Filizlenmeye başlayan patatesler, patateslerin üzerinde yeşil noktalar ve evet - kızarmış yeşil domatesler -  hepsi daha konsantre solanin veya tomatin miktarlarının potansiyel suçluları olabilir.

2. Kapsaisin

Kapsaisin, acı biberlerin aktif bileşenidir ve en yaygın olarak antienflamatuar özellikleriyle tanınır, ancak aynı zamanda bir alkaloid olduğu da unutulmamalıdır - alkaloidlerin yiyecek ve bitkilerdeki en güçlü maddelerden bazıları olduğunu unutmayın. Hayalet biber veya habanero yemiş olan herkes, tutuşturabilecekleri tahrişi kanıtlayabilir.

3. Nikotin

Tütün fabrikasında bir gece gölgesi olan ve hepimizin bildiği bir madde olan nikotindir. Burada nikotinin zararları için fazla zaman harcamam gerekmiyor, ancak tütün ürünlerinden kaçınmanın, tüm nikotinden kaçınmanız anlamına gelmediğini bilmek önemlidir. Bu alkaloit, patlıcangillerdeki sebzelerin her yerinde bulunur.

Gece gölgesi sebzelerini vücutta oluşturduğu semptomlar ve daha fazlasıyla haftaya sizlerle olacağım.