Sağlıkta şiddetin analizi...

Dr. Feza Şen 25 Temmuz 2018 Çarşamba, 06:51

Medeni toplumlarda şiddet, sözün bittiği yer aslında ama gün geçmiyor, sağlık personeline şiddet haberleri duymadan.Çözümü için birçok görüş olsa da öncelikle sağlıkta şiddetin tüm paydaşları ile analiz edilmesi gerekiyor...  Bu analizi yapabilmek için bu hususta yapılan önemli araştırma sonuçları ile sağlık hizmetlerindeki bazı gerçekleri birlikte ele alalım.

ARAŞTIRMA 1: SAĞLIK-SEN Sendikası 2013 yılında Sağlık Çalışanları Şiddet Araştırması yapıyor. Hekim olarak sağlık çalışanlarının sendikası olan SAĞLIKSEN tarafından yapılan araştırmayı önemsiyorum. Çünkü buaraştırma, şiddete maruz kalan sağlıkçılar tarafından verilen gerçek bilgileri içeriyor. Bu araştırmaya göre sağlık çalışanlarının;

  1. Meslek hayatı boyunca en az bir kez herhangi bir şiddet türünemaruz kalma oranı %86,8
  2. Son bir yıl içinde herhangibir şiddete maruz kalma oranı ise %81,4
  3. Her 10 sağlık çalışanından 8'i şiddete maruz kalıyor,Ankete katılan 1300 sağlık çalışanından 1065'i yani %81,9'u işyerinde şiddetle karşılaşma endişesi yaşıyor,
  4. Kadınlar daha çok sözel erkekler ise fiziksel şiddete maruz kalıyor...
  5. Şiddeti en fazla hasta yakınları gerçekleştiriyor ve
  6. Bu şiddeti diğer hasta yakınları da izliyor,
  7. Ayrıca sağlıkta şiddetin Güneydoğu Anadolu Bölgesinde yüksek olması istatistiksel olarak anlamlı bulunmuş...

ARAŞTIRMA 2:Marmara Üniversitesi Acil Servisinde yapılan ve 2013 yılında yayınlanan bir çalışma;"şiddetin %25,9 ile en yoğun olduğu Acil Servis Alanı  "yeşil alandır."  Bunu kırmızı alan %20,7 ve sarı alan %17,2 ve diğer alanlar departman, koridor, bekleme salonu ve diğerleri takip etmekte " diyor... Yani sağlıkta şiddetin en çok görüldüğü bölge aslında acil sağlık hizmetleri...

Sağlık sunumunda bilinen gerçekler;

  1. Ülkemizin özellikle kamu sağlık kurumlarında yetersiz personelin olduğu durumlarda, hasta ve ona bağlı tedavi dışı tüm işlemleri hasta yakınlarının karşılaması,
  2. Hasta yakını fazlalığı ve yetersiz personel sebebiyle hasta hakkında herkese eşit ölçüde bilgilendirme yapılamaması,
  3. Hasta yakınlarının kural dışı ve sürekli olarak hastanın yanında kalmak istemesi,
  4. Kalabalık ortam faktörleri olan fiziki alanın yetmemesi, ortam sıcaklığının artması, aşırı gürültü ve muayene sırasında bekleme süresinin uzaması gibi nedenler de şiddet riskini arttırmaktadır.

Sağlık hizmetlerinin paydaşları ise;

  1. Hizmeti sunan hekim ve sağlık çalışanları,
  2. Hizmeti alan hasta ve hasta yakınları ile
  3. Sistemi düzenleyen mevzuat ve sistemi denetim altına alan kamu otoritesidir.

Sağlıkta şiddetin sebeplerinin başında ise;

  1. Şiddet kültürüne yatkın hasta ve yakınlarına ait faktörler,
  2. Hekim ve sağlık çalışanların tutumları,
  3. Medyanın teşvik edici yaklaşımları,
  4. Denetleyici mekanizmanın yaptırımları ve
  5. Sistem ile ilgili sorunlar ile meslek örgütleriyle ilişkili faktörler sayılabilir.

Sonuç olarak;

  1. Sağlık hizmetlerinde paydaşları ve sağlıkta şiddetin sebeplerini tek tek değil hepsini bir arada gören üç boyutlu bir analiz yapılması ile bu sorun çözülebilir,
  2. Şiddet uygulayanlara verilen cezaların artırılması gibi çözümler ile sorunlar çözülemez sadece ötelenebilir,
  3. Hasta ve yakınlarınınözellikle hekim ve sağlık çalışanları hakkında "sadece para odaklılar ve dominant davranış gösteriyorlar" algısını değiştirebilmek gerekiyor,
  4. Hasta ve yakınlarının ülkemizdeki sağlık hizmet sunumuna empati ve anlayış göstermeleri ile
  5. Hasta olarak kendilerinin yalnız olmadıklarını hissetmeleri ve ülkemizde sunulan sağlık hizmetinin kalitesine de güvenmeleri gerekiyor...