Tarihi eserlerde dijital dönüşüm başladı: 600 bin eser kimliklendirildi

Kültür ve Turizm Bakanlığı, tarihi eserlerin korunması ve sahteciliğin önlenmesi amacıyla 600 binden fazla kültür varlığını dijital kimliklendirme sistemiyle güvence altına aldı. Yapay zeka destekli uygulamalarla eserlerin takibi küresel ölçekte yapılabilecek.

Kültür ve Turizm Bakanlığı, envanterinde bulunan 600 binden fazla tarihi eseri dijital kimliklendirme sistemiyle kayıt altına aldı. Yeni uygulama ile eserler, kopyalanamayan ve laboratuvar ortamında yeniden üretilemeyen özel kimyasal işaretleme yöntemiyle güvence altına alındı.

Gözle görülemeyen ve eserlere zarar vermeyen bu işaretleme sistemi, tarihi varlıkların korunmasında ileri teknoloji kullanımını öne çıkarıyor.

Dijital kimliklendirme sürecinde kullanılan yapay zeka algoritmaları, DNA benzeri izler oluşturarak eserlerin benzersiz şekilde tanımlanmasını sağlıyor. Bu teknoloji sayesinde eserlerin doğrulanması ve takibi çok daha hızlı ve güvenilir hale geliyor.

TraceArt sistemi ile Türkiye kökenli kültür varlıkları yalnızca müzelerde değil, küresel ölçekte de izlenebiliyor. Satış platformları, açık artırmalar ve sosyal medya üzerinden yapılan taramalarla şüpheli eserler tespit edilerek incelemeye alınıyor.

Yeni sistemle birlikte tarihi eser kaçakçılığı ve sahteciliğe karşı önemli bir adım atıldı. 2025 yılında aktif hale gelen TraceArt sistemi, yüzlerce eseri inceleme için işaretlerken, yurt dışına kaçırılan bazı eserlerin tespit edilmesinde de rol oynadı.

Bu kapsamda Britanya’dan geri alınan iki 16. yüzyıl İznik çinisinin tespitinde de sistemin katkı sağladığı belirtildi.

Müzecilik Ulusal Envanter Sistemi (MUES) ile Türkiye genelindeki müzelerde bulunan kültür varlıkları tek bir veri tabanında toplanıyor. Bu sistem sayesinde eserlerin tüm bilgileri dijital ortamda kayıt altına alınarak süreçler daha hızlı, şeffaf ve izlenebilir hale getiriliyor.

MUES bünyesindeki komisyon modülü ile eserlerin müzelere kazandırılması ve değer tespit süreçleri dijital ortamda yürütülürken, özel müzeler ve koleksiyonerler de sisteme entegre ediliyor.

Mehmet Nuri Ersoy, yapılan çalışmaların Türkiye’nin kültürel mirasını koruma noktasında önemli bir aşama olduğunu belirterek, “Bu uygulamalarla birlikte müzelerimizdeki eserlerin güvenliği en üst seviyeye çıkarıldı. Sahtecilikle mücadelede de ciddi bir mesafe kat edildi” ifadelerini kullandı.

Bakanlık, yapay zeka destekli projelerle kültür varlıklarının korunması, izlenmesi ve kayıt altına alınması çalışmalarını sürdürürken, dijitalleşme adımlarının önümüzdeki dönemde daha da genişletilmesi planlanıyor.