"21 Aralık en uzun gece mi? Kaç saat sürecek, ne zaman bitecek?" soruları milyonların gündeminde. Kuzey Yarım Küre'de kışın resmi başlangıcı sayılan 21 Aralık Kış Gündönümü ile Türkiye karanlığa doyacak. Sinop'tan Hatay'a il il gece süreleri netleşirken, vatandaşlar 'Günler ne zaman uzayacak?' sorusuna yanıt arıyor. İşte karanlığın zirve yapacağı o saatler ve astronomik döngünün tüm detayları...
Dünya’nın Güneş etrafındaki yıllık turunda kritik bir viraj olan 21 Aralık, Kuzey Yarım Küre için kış mevsiminin resmi başlangıcı (Kış Gündönümü) olarak kayıtlara geçiyor. Güneş ışınlarının Güney Yarım Küre’deki Oğlak Dönencesi’ne en dik açıyla düşmesiyle birlikte, Türkiye’de ve bulunduğumuz yarım kürede yılın en kısa gündüzü, en uzun gecesi yaşanacak.
Bugün Güneş ışığından faydalanma süresinin en aza inmesiyle birlikte karanlık saatler zirve yapacak. Ancak bu tarih, bir son olmaktan ziyade astronomik bir dönüşümün habercisi olarak kabul ediliyor; zira 21 Aralık’tan hemen sonra döngü tersine dönmeye başlayacak.
Coğrafi konum gereği Türkiye’de kuzeye gidildikçe gece süresi uzarken, güneye inildikçe bu süre kısalıyor. 21 Aralık’ta Türkiye genelinde ortalama gece süresi 15 saati bulurken, iller bazında bu süreler değişiklik gösteriyor.
En Uzun Gece (Sinop): Türkiye’nin en kuzey ucu olan Sinop’ta gece süresi yaklaşık 15 saat 6 dakika ile zirve yapacak.
En Kısa Gece (Hatay): Ülkenin en güneyindeki Hatay’da ise gece süresi yaklaşık 14 saat ile diğer illere göre daha kısa sürecek.
Büyükşehirlerdeki tahmini gece süreleri ise şu şekilde:
İstanbul: 15 saat 1 dakika
Bursa: 14 saat 58 dakika
Ankara: 14 saat 51 dakika
İzmir: 14 saat 48 dakika
Adana: 14 saat 8 dakika
21 Aralık gecesi yaşanan karanlığın ardından, 22 Aralık sabahı itibarıyla yeni bir süreç başlıyor. Kış gündönümüyle birlikte en dip noktayı gören gündüz süreleri, bu tarihten itibaren saniyelerle de olsa uzamaya başlayacak.
İlk etapta fark edilmesi zor olan bu uzama, Ocak ayı ortalarından itibaren daha belirgin hale gelecek. Aydınlanma süresindeki artış, gece ve gündüzün eşitlendiği 21 Mart Ekinoksu'na ve en uzun gündüzün yaşanacağı 21 Haziran tarihine kadar kesintisiz devam edecek.
Kış gündönümü, sadece bilimsel bir takvim olayı değil, aynı zamanda kültürel bir miras olarak da öne çıkıyor. Tarih boyunca bu en uzun gece, karanlığın galibiyeti değil, Güneş'in yeniden doğuşu olarak kutlandı. Eski Türklerde "Nardugan" bayramı olarak bilinen bu döngü, Güneş'in geri dönüşünü simgelerken; İran kültüründe "Yelda Gecesi" adıyla ailelerin bir araya geldiği sofralarla karşılanıyor.