İran, ABD'nin teklifine cevabını iletti

İran ile Amerika Birleşik Devletleri arasında sağlanan ateşkese rağmen Orta Doğu’daki gerilim düşmedi. İran’ın Hürmüz Boğazı’nı yeniden kapatma kararı ve Pakistan’da yürütülen müzakerelerde yaşanan anlaşmazlıklar, bölgedeki diplomatik süreci yeniden çıkmaza soktu.

Amerika Birleşik Devletleri ile İran arasında 8 Nisan 2026 tarihinde sağlanan ateşkesin ardından Orta Doğu’da tansiyonun düşmesi beklenirken, bölgedeki gelişmeler kırılgan sürecin devam ettiğini gösterdi. Özellikle Hürmüz Boğazı çevresindeki hareketlilik ve taraflardan gelen açıklamalar yeni kriz ihtimalini gündeme taşıdı.

Ateşkesten kısa süre sonra İsrail’in Lübnan’daki askeri operasyonlarını sürdürmesi üzerine İran yönetimi, Hürmüz Boğazı’nda yeniden kısıtlama uygulamaya başladı. Tahran yönetimi, bölgedeki güvenlik risklerini gerekçe göstererek boğazdaki geçişleri sınırlandırdı.

10 Nisan itibarıyla İslamabad’da yeni diplomatik temaslar gerçekleştirildi. Görüşmelerde Hürmüz Boğazı’nın kontrolü, İran’a yönelik yaptırımlar, ABD’nin bölgedeki askeri varlığı ve İran’ın füze ile nükleer programı ele alındı.

Müzakerelerin ilerleyen aşamalarında taraflar arasında ciddi görüş ayrılıklarının ortaya çıktığı bildirildi. İranlı yetkililer bazı başlıklarda ilerleme sağlandığını ifade ederken, Washington yönetiminin taleplerinin süreci zorlaştırdığını savundu.

İran Meclis Başkan Yardımcısı Ali Nikzad, Hürmüz Boğazı’nın geleceğine ilişkin yeni bir yönetim planı hazırlandığını açıkladı. Bender Abbas ziyareti sırasında konuşan Nikzad, planın 14 maddeden oluştuğunu belirtti.

İran’ın önerisine göre, İsrail bağlantılı gemilerin Hürmüz Boğazı’ndan geçişine izin verilmeyecek. Ayrıca İran’a yönelik düşmanca faaliyetlerde bulunduğu değerlendirilen ülkelerin gemilerinin de belirli şartlar yerine getirilmeden boğazı kullanamayacağı ifade edildi.

Tahran yönetiminin sunduğu pakette ekonomik yaptırımların hafifletilmesi, İran limanlarına yönelik deniz ablukasının kaldırılması ve yurt dışındaki dondurulmuş mali varlıkların serbest bırakılması talepleri yer aldı.

İran ayrıca, yaklaşık iki aydır devam eden çatışmalar nedeniyle oluşan zararlar için ABD’den savaş tazminatı talebinde bulundu. Bölgesel çatışmaların sona erdirilmesi ve Hürmüz Boğazı için ortak bir yönetim mekanizması oluşturulması da öneriler arasında yer aldı.

İranlı yetkililer, diplomatik süreci tıkayan nükleer program konusunun ilk aşamada gündem dışında bırakılmasını önerdi. Buna göre öncelik savaşın sona erdirilmesine verilecek, güven ortamı oluşmasının ardından nükleer faaliyetlere ilişkin başlıklar yeniden değerlendirilecek.

Plan kapsamında, ABD ve İsrail’in İran’a yönelik yeni saldırılar düzenlemeyeceğine dair güvence vermesi halinde İran’ın Hürmüz Boğazı’nı yeniden açabileceği ifade edildi.

Donald Trump, İran’ın sunduğu 14 maddelik planı temkinli karşıladı. Florida’da yaptığı açıklamada Trump, teklifin mevcut haliyle kabul edilmesinin zor göründüğünü söyledi.

Trump ayrıca ABD’nin bölgedeki askeri seçeneklerinin halen masada olduğunu belirtti.

ABD’nin 7 Mayıs’ta İran’ın teklifine karşı hazırladığı yeni taslağın Tahran tarafından değerlendirildiği bildirildi. İran yönetimi, son yanıtını Pakistanlı arabulucular üzerinden Washington’a iletti.

İran basınında yer alan haberlerde, müzakerelerin öncelikle bölgedeki çatışmaların sona erdirilmesine odaklanacağı belirtildi. Pakistan yönetimi de 10 Mayıs akşamı yaptığı açıklamada İran’ın yanıtının ABD makamlarına ulaştırıldığını duyurdu.