450 kilogram uranyum hedefte: Washington ve Tel Aviv’den kritik plan

ABD ve İsrail’in İran’ın nükleer tesislerindeki uranyum stoklarını hedef alan özel bir operasyon planladığı öne sürüldü. İddiaya göre sınırlı sayıda özel kuvvet askerinin gerçekleştireceği nokta operasyonuyla İran’ın yüksek oranda zenginleştirilmiş uranyumunun ele geçirilmesi hedefleniyor.

Orta Doğu’da tansiyon yükselirken ABD ve İsrail’in İran’ın nükleer programına yönelik yeni bir adım hazırlığında olduğu iddia edildi. ABD merkezli haber sitesi Axios tarafından yayımlanan habere göre Washington ve Tel Aviv yönetimleri, İran’ın elindeki yüksek oranda zenginleştirilmiş uranyum stoklarını hedef alan bir “özel operasyon” planını değerlendiriyor.

Haberde, İran’ın nükleer tesislerinde depolanan uranyumu kontrol altına almak amacıyla özel eğitimli askerlerin görev alabileceği sınırlı kapsamlı bir operasyonun gündemde olduğu ileri sürüldü.

ABD Başkanı Donald Trump ise iddialara ilişkin sorulara net bir yalanlama getirmedi. Trump, konuyla ilgili yaptığı açıklamada “Uranyumun henüz peşine düşmedik. Ama bunu daha sonra yapabiliriz. Şu anda yapmayacağız. Belki daha sonra yaparız.” ifadelerini kullandı.

Trump ayrıca İran’a yönelik bir kara operasyonu ihtimaline ilişkin soruya ise “Çok iyi bir neden varsa olabilir” yanıtını verdi. Bu açıklama, Washington yönetiminin olası askeri seçenekleri tamamen dışlamadığını gösteren bir mesaj olarak değerlendirildi.

Haberde söz edilen planın geniş kapsamlı bir kara harekâtı olmadığı, daha çok sınırlı sayıda özel kuvvet askerinin katılacağı nokta operasyonu niteliğinde olduğu belirtiliyor. Operasyonun ABD askerleri tarafından mı, İsrail birlikleri tarafından mı yoksa iki ülkenin ortak gücüyle mi gerçekleştirileceği konusunda ise net bir bilgi bulunmuyor.

Amerikalı ve İsrailli güvenlik kaynaklarının değerlendirmelerine göre İran ordusunun böyle bir operasyon sırasında görev alacak küçük bir özel kuvvet birliğine karşı büyük bir tehdit oluşturmayabileceği de iddialar arasında yer aldı.

İddialara göre operasyonun temel amacı, İran’ın elinde bulunan yaklaşık 450 kilogram yüzde 60 oranında zenginleştirilmiş uranyumu ele geçirmek. Uzmanlar bu miktardaki uranyumun zenginleştirme seviyesinin birkaç hafta içinde yüzde 90’a çıkarılabileceğini ve bunun nükleer silah üretiminde kullanılabilecek seviyeye ulaşabileceğini belirtiyor.

Aynı miktarın teorik olarak yaklaşık 11 nükleer bomba üretimine yetecek potansiyele sahip olduğu ifade ediliyor.

Habere göre Amerikalı bir yetkili, planlanan operasyon için iki farklı seçeneğin değerlendirildiğini söyledi. İlk seçenek, uranyum stokunun İran dışına çıkarılması. İkinci seçenek ise uranyumun bulunduğu yerde seyreltilerek nükleer silah üretiminde kullanılamaz hale getirilmesi.

İkinci senaryonun uygulanması durumunda operasyon kapsamında nükleer uzmanların da görev alması gerekebileceği ve bu noktada International Atomic Energy Agency bünyesindeki bilim insanlarının sürece dahil olabileceği değerlendiriliyor.

ABD ve İsrailli yetkililerin değerlendirmelerine göre İran’ın zenginleştirilmiş uranyum stoklarının büyük bölümünün Isfahan kentindeki tesisin yer altı tünellerinde bulunduğu düşünülüyor. Kalan kısmının ise Fordow Fuel Enrichment Plant ve Natanz Nuclear Facility tesislerinde depolandığı tahmin ediliyor.

Yetkililer, operasyon planlarının önündeki en önemli iki sorunun ise uranyumun tam konumunun kesin olarak belirlenmesi ve ele geçirildikten sonra nasıl güvenli şekilde taşınacağı olduğunu belirtiyor.

Öte yandan haberde ABD yönetimi içinde İran’ın enerji altyapısına yönelik farklı seçeneklerin de gündeme geldiği iddia edildi. Bunlardan birinin de İran’ın petrol ihracatında kritik öneme sahip olan Kharg Island üzerindeki kontrolün ele geçirilmesi olduğu öne sürüldü.

Bushehr Limanı’na yaklaşık 55 kilometre uzaklıktaki ada, İran’ın ham petrol ihracatının yaklaşık yüzde 90’ının gerçekleştirildiği ana terminal olarak biliniyor.

Uzmanlar, söz konusu iddiaların gerçekleşmesi halinde Orta Doğu’da askeri ve diplomatik gerilimin çok daha yüksek bir seviyeye çıkabileceğine dikkat çekiyor.