Bursa’nın tarihi yerleşimlerinden Tirilye’nin simge yapısı Taş Mektep, restorasyon çalışmalarının tamamlanmasıyla birlikte bölgenin tarihini ve kültürel birikimini koruyan bir hafıza merkezine dönüştürüldü. Antik dönemden günümüze uzanan geniş bir kronolojiye ev sahipliği yapan yapı, "Taş Mektep Hafıza" adıyla kapılarını ziyaretçilere açtı.
Tirilye’nin mimari ve toplumsal geçmişinin en önemli tanıklarından biri olan Taş Mektep, kapsamlı bir yenileme sürecinin ardından bölgenin yaşayan kültür mekanı haline geldi. Yapılan çalışmalar neticesinde bina, yalnızca fiziksel olarak ayağa kaldırılmakla kalmadı; aynı zamanda Tirilye’nin antik liman ağlarından Osmanlı dönemi ticaretine, eğitim tarihinden mübadele yıllarına kadar uzanan toplumsal belleğini bir sergi alanı olarak bünyesinde topladı.
ARŞİV KAYITLARI VE BELGELERLE TİRİLYE TARİHİ
Mekanın içerik hazırlığı sürecinde aylar süren titiz bir araştırma yürütüldü. Arşiv taramaları, envanter incelemeleri ve resmi kayıtların değerlendirildiği bu çalışmalarda eski fotoğraflardan salnamelere kadar çok sayıda kaynak incelendi. Bu veriler ışığında oluşturulan sergi kurgusu; kasabanın zeytin üretiminden balıkçılığa, ipekböcekçiliğinden denizle kurulan köklü bağa kadar tüm üretim kültürünü ziyaretçilere aktarıyor.
Sergide yer alan Erken Cumhuriyet dönemine ait bir gelinlik, Darüleytam (yetimhane) yıllarından kalan fotoğraflar, eski okul belgeleri ve tarihi objeler, binanın geçmişte üstlendiği eğitim misyonunu ve Tirilye halkının gündelik yaşam izlerini bugüne taşıyor. Özellikle mübadele bölümünde, bölgeden ayrılan Rumlar ve yerleşen mübadillerin hikayeleri aile kayıtları ve orijinal belgeler üzerinden tarafsız bir anlatımla sunuluyor.
HEM MÜZE HEM AKADEMİ OLARAK HİZMET VERECEK
20. Yüzyılın başında inşa edilen ve uzun yıllar okul olarak hizmet veren yapı, yeni dönemde iki ana işlevle yaşamını sürdürecek. Binanın "Hafıza" olarak adlandırılan bölümü Tirilye’nin tarihsel anlatısına ve kalıcı sergilere ev sahipliği yaparken, "Akademi" bölümü ise söyleşiler, atölye çalışmaları ve seminerler gibi kültürel etkinliklerin merkezi olacak.
Tarihi dokunun korunduğu yapı içerisinde ayrıca ziyaretçilerin dinlenebileceği bir sosyal alan da yer alıyor. Ziyaretçiler, sergiyi gezdikten sonra "Geçmişe Mektuplar" bölümünde kentin hafızasına kendi tanıklıklarını veya duygularını içeren notlar bırakabiliyor. Taş Mektep, bu yeni kimliğiyle Tirilye’nin kültürel mirasını gelecek kuşaklara aktaran bir köprü görevi üstleniyor.