Nilüfer’de yapay zeka tartışıldı: Makine mi düşünüyor, insan mı?

Nilüfer Belediyesi’nin düzenlediği Felsefe Buluşmaları, bu ay "Yapay Zeka ve İnsan" başlığıyla Prof. Dr. Solmaz Zelyüt’ü ağırladı. Pancar Deposu’nda gerçekleşen etkinlikte, antik çağ otomatlarından Davos 2026 raporlarına kadar yapay zekanın toplumsal ve etik etkileri masaya yatırıldı.

Nilüfer Belediyesi tarafından düzenlenen geleneksel Felsefe Buluşmaları'nın son oturumunda, teknolojinin insan bilinciyle rekabeti ve felsefi kökenleri ele alındı. Ege Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Felsefe Bölümü Öğretim Üyesi Prof. Dr. Solmaz Zelyüt, katılımcılara teknik bir kronolojinin ötesinde "Zihin nedir?" ve "Makine düşünebilir mi?" soruları üzerinden bir perspektif sundu.

Söyleşide, yapay zekanın tarihsel gelişimi felsefi bir temelde ele alındı. Prof. Dr. Zelyüt; Aristoteles’in otomat hayallerinden El-Cezeri’nin mekanik algoritmalarına, Leibniz’in hesaplanabilir mantık idealinden modern bilgisayar biliminin öncüsü Alan Turing’in "Taklit Oyunu" testine kadar uzanan süreci katılımcılarla paylaştı.

Makinelerin dili kullanım biçimi ve bilinç sahibi olup olamayacakları, söyleşinin ana odak noktalarından biriydi. John Searle’ün meşhur "Çin Odası" argümanı ve Google mühendisi Blake Lemoine’in yapay zeka LaMDA ile gerçekleştirdiği diyaloglar üzerinden, "makinenin dili kullanırken gerçek bir anlam üretip üretmediği" sorusu tartışıldı. Zelyüt, zihin-beden ilişkisi üzerinden teknolojinin sınırlarını ve insan bilincinin özgünlüğünü sorguladı.

Etkinlikte güncel küresel vizyonlar da değerlendirildi. Davos 2026 notlarına atıfta bulunulan sunumda şu önemli başlıklara değinildi:

Teknolojik Altyapı: Nvidia CEO’su Jensen Huang’ın altyapı vurgusu.

Ekonomik Gelecek: BlackRock CEO’su Larry Fink’in kapitalizmin dönüşümüne dair uyarıları.

Güvenlik Endişesi: Nobel ödüllü Geoffrey Hinton’ın yapay zekada "kontrol kaybı" riskine dair paylaştığı endişeler.

Etik ve Sorumluluk Odak Noktası

Popüler kültürdeki yansımaların da konuşulduğu söyleşide, "Pluribus" dizisi üzerinden yapay zekanın ahlaki duruşla olan imtihanı ele alındı. Prof. Dr. Solmaz Zelyüt, asıl meselenin teknolojinin kendisinden ziyade, onu tasarlayan ve yöneten insanın etik duruşu olduğunu belirtti. Teknoloji hangi düzeye ulaşırsa ulaşsın; hukuk, etik ve sorumluluğun insanın inisiyatifinde kalmaya devam edeceği vurgulanarak etkinlik sonlandırıldı.