Bursa’nın tarihi Hanlar Bölgesi’nde bulunan Eskişehir Hanı, geçirdiği dönüşüm ve butik otele çevrilmesiyle yeniden tartışma konusu oldu.
Bursa’da Hanlar Bölgesi’nde yer alan Eskişehir Hanı, geçirdiği mimari dönüşümler ve günümüzdeki kullanım biçimiyle yeniden tartışma konusu oldu.
Sanat tarihçisi Selimcan Yelseli, yapının tarihsel geçmişi, mimari özellikleri ve restorasyon sürecine ilişkin kapsamlı değerlendirmelerde bulundu.
Yelseli’ye göre han, 1517 yılında Davut Paşa tarafından inşa edildi ve Osmanlı döneminde İpek Yolu üzerindeki önemli ticaret merkezlerinden biri olarak kullanıldı. Yapı; konaklama, ticaret ve sosyal yaşamı bir arada buluşturan vakıf sistemi içinde önemli bir rol üstlendi.
Tarih boyunca çeşitli afetler nedeniyle ciddi hasarlar gören hanın, özellikle 1530 ve 1765 yıllarındaki yangınlarla büyük kayıplar yaşadığı belirtildi. 1855 Bursa depreminin ise yapının fiziksel bütünlüğünde önemli kırılmalara neden olduğu ifade edildi.
yüzyılda gerçekleştirilen müdahalelerle birlikte yapının mimari karakterinde belirgin değişimler yaşandığını aktaran Yelseli, hanın zaman içinde özgün Osmanlı kimliğinden uzaklaşarak çok katmanlı bir yapıya dönüştüğünü söyledi.
Eskişehir Hanı’nın geleneksel Osmanlı han mimarisinden farklı özellikler taşıdığına dikkat çeken Yelseli, yapının iki katlı açık avlulu klasik sistem yerine daha geç dönem şehir hanı anlayışına yakın olduğunu belirtti.
Bugün ayakta kalan bölümlerde 19. yüzyıl Bursa sivil mimarisinin etkilerinin görüldüğünü ifade eden Yelseli, özellikle ahşap taşıyıcı sistem ve hımış tekniğinin yapının dikkat çeken unsurları arasında yer aldığını kaydetti.
2011-2015 yılları arasında gerçekleştirilen restorasyon çalışmalarının bazı özgün mimari izleri koruduğu ancak uygulama sürecinin eleştirildiği belirtildi. Hanın daha sonra butik otele dönüştürülmesi ise koruma anlayışı açısından tartışmaları beraberinde getirdi.
Yelseli, tarihi yapının turizm odaklı kullanıma açılmasıyla birlikte kamusal hafıza ve vakıf kimliğinin geri planda kaldığını ifade etti. Yapının bugün daha çok ticari bir işletme mantığıyla kullanıldığını belirten Yelseli, bunun uluslararası koruma ilkeleriyle tam anlamıyla örtüşmediğini savundu.
“KENT HAFIZASININ ÖNEMLİ BİR PARÇASI”Eskişehir Hanı’nın yalnızca tarihi bir yapı değil, aynı zamanda Bursa’nın ticaret ve kent geçmişini yansıtan önemli bir hafıza mekânı olduğunu vurgulayan Yelseli, gelecekte yapılacak müdahalelerde koruma-kullanım dengesinin daha hassas şekilde ele alınması gerektiğini söyledi.