Yüksek tansiyonu beslenme ile düşürmenin yolları

Dyt.Elif Nur KÖPRÜCÜ 20 Temmuz 2019 Cumartesi, 07:30

Kan basıncının belirlenen (120/80 mmHg) değerlerin üzerinde yükselmesi hipertansiyon olarak tanımlanır. Hipertansiyon; koroner kalp hastalıkları, kalp yetersizliği gibi kardiyovasküler hastalıklar ile böbrek yetersizliği gibi böbrek hastalıkları için oldukça yaygın ve önemli bir risk faktörüdür. Hipertansiyon, Dünya Sağlık Örgütü'ne göre dünyadaki her sekiz ölümden birinin sorumlusu olup, en öldürücü üçüncü hastalıktır.

   Kan basıncının yükselmesi genetik faktörler ve çevresel faktörlere bağlıdır. Hipertansif bireylerin yaşam tarzı değişikliklerini değiştirmesi ise büyük önem taşır. Yükselen kan basıncını azaltmak için yapabilecek yaşam tarzı değişikleri:

  • İdeal kiloya ulaşmak ve ideal kiloyu korumak
  • Sebze ve meyve tüketimini arttırmak (günde 8-10 porsiyon)
  • Düşük yağlı süt ürünlerini tüketmek (günde 2-3 porsiyon)
  • Toplam yağ, doymuş yağ ve kolesterol oranını azaltmak
  • Tuz alımını azaltmak (günde 1,5 gram)
  • Düzenli aerobik fiziksel aktivite yapmak (hergün 30 dakika yürüyüş)
  • Alkol alımını sınırlandırmak

   Hipertansiyonun oluşumunda sodyumun önemi oldukça büyüktür. Yapılan çalışmalar günlük sodyum alımı ile hipertansiyon sıklığı arasındaki ilişkiyi ortaya koyar. Sodyum içeren besinlerin tüketimine dikkat edilmesi gerekir. Sodyum içeriği yüksek besinler; tuz, bakingpowder, ekmek, salamura zeytin, peynir, tuzlu tereyağı, hazır besinler, hazır çorba, bulyon, dereotu, bisküvi vb, yumurta, karaciğer, böbrek, yürek, beyin, kuzu eti, sığır eti, tavuk eti, kurubaklagillerdir. Sodyumu az tüketmek için dikkat edilmesi gerekenler;

  • Bütün besinlerin etiketleri okunmalı ve bu şekilde farkındalık kazanılmalı.
  • Günlük sodyum gereksinimin %5 ve daha azını içeren besinler tercih edilmeli.
  • Konserve edilmiş besinlerden, yemeye hazır olan etlerden ve fastfood tarzı besinlerden kaçınılmalıdır.
  • Yemeklerin hazırlanmasında tuzsuz sosların kullanılmasına özen gösterilmelidir.
  • Ev dışında, lokantalarda yenilecek besinin az tuzlu olmasına özen gösterilmelidir.

   Hipertansiyon riskini arttıran bir diğer etmen de kalsiyum tüketiminin az olmasıdır. Yapılan çalışmalar kalsiyumun özellikle süt ve süt ürünleri olarak alınmasının hipertansiyon riskini azalttığını göstermiştir. Kalsiyumdan zengin besinler olan süt, yoğurt, çökelek, beyaz peynir, pekmez, susam, fındık, fıstık, marul, yeşil sebzeler, kurubaklagiller, kurutulmuş meyveler, yumurta, portakal, limon ve çilek tüketiminin kan basıncını düşürmeye etkisi bulunmaktadır. Yapılan bir diğer araştırma magnezyumun kan basıncını düşürmeye etkisi üzerinedir. Hipertansiyondan korunmak için magnezyum içeriği yüksek olan tam buğday ekmeği, kurubaklagiller, yeşil yapraklı sebzeler, badem, fıstık, yoğurt, süt, patates, portakal gibi besinlerin tüketimine ağırlık vermek, yüksek kan basıncını azaltmaya yardımcı olacaktır.

   Kan basıncını sağlıklı seviyede tutmak için DASH Diyeti uygulanmaktadır. DASH Diyeti, kan basıncını düşürmek için gerekli olan temel mineraller, protein ve posadan zengin besin ögelerini arttırmaya yönelik, doymuş yağ ve toplam yağ miktarını azalttığı için sağlıklı kalp rehberi olarak da düşünülebilir. DASH Diyetinde;

  1. Enerji ve posanın zengin kaynağı olan tam buğday ekmeği ve tahıllar,
  2. Magnezyum, potasyum ve posanın zengin kaynağı olan brokoli, havuç, lahana, yeşil fasulye, üzüm bezelye, kabak gibi sebze ve meyveler,
  3. Potasyum, magnezyum ve posanın önemli kaynakları olan elma, havuç, muz, kuru üzüm, mandalina, greyfurt, kavun, hurma gibi meyveler bulunmaktadır.
  4. Kalsiyum ve proteinin zengin kaynağı olan yağsız fırında tavuk, ızgara, rosto veya benmari usulü pişirilmiş etler önerilmektedir.
  5. Yumurtanın kolesterolü yüksek olduğu için haftada 4 adetten fazla yenmemesi önerilmektedir.